Cao Lao Hạ

Chuyện anh Tuấn Lê đề cập cũng có một vài trăn trở. Đã có xã Bắc Trạch rồi thì không nên là Thôn Hạ Trạch nữa. Chữ Hạ Trạch thì mới có nhưng chữ Kẻ Hạ thì có đã lâu vì để chỉ một vùng đất. Nên giữ lại chữ Hạ trong Kẻ Hạ cũng là một điều hay. Lấy một tên mới dẫu hay mà không mang được một chút quá khứ, lịch sử thì cũng chưa thấy hợp lý. Sẽ có nhiều ý kiến nếu vấn đề này được đặt ra. Theo ý riêng của tôi có một vài phương án: AN HẠ - muốn cho vùng đất được luôn yên ổn, HẠ PHƯƠNG - Vùng đất luôn thơm tho bởi cái danh cái cảnh. HẠ ĐÌNH - Xóm người kẻ Hạ nơi có cái Đình làng....Nếu có chủ trương chắc còn có nhiều ý kiến đóng góp. Dẫu được hoặc không sự quan tâm đến quê hương dầu nhỏ cũng đáng quý lắm rồi. Thân ái. TLCL

Sau khi có ý kiến phân tích của A NCQ, Tôi có ý kiến như sau: Ý kiến về việc đặt tên địa danh thôn mới sau khi sáp nhập từ Thôn7 và Thôn 9, làng CAO LAO HẠ Chúng tôi cơ bản đồng ý với ý kiến bình luận của Anh Nguyễn Chung Quý ở phần trên, tuy nhiên còn có một kiến nghị về việc đặt tên địa danh cho thôn sau khi sáp nhập từ Thôn 7, 9 như sau: Ý nghĩa của từ Hạ Trạch Trong hán nôm: Từ HẠ (chữ Hán: 下) có nghĩa phổ biến nhất là dưới (đối lập với thượng 上). Trạch (宅 - có bộ miên 宀 chỉ mái nhà): Có nghĩa là nhà ở, nơi cư trú (ví dụ: gia trạch, tư trạch). Chữ này còn mang nghĩa là mồ mả (âm trạch) hoặc đất đai. Đối với người miền Bắc phát âm đọc Trạch thành con Chạch. Trong tiếng Việt chuẩn, "con chạch" (chữ ch) mới đúng. Tuy nhiên, nhiều người miền Bắc thường bị lẫn lộn giữa âm "ch" và "tr" nên hay đọc/viết thành "con trạch". Chính vì lẽ đó nên bà con trong thôn 7 và thôn 9 hiện nay, sau sáp nhập chúng ta nên chọn cái Tên có ý nghĩa phong thuỷ như “THỌ XUÂN, ĐỨC THỌ, XUÂN TRƯỜNG” …. để phục vụ lợi lích của con em thôn 7, 9; làng cao lao ha. ở quê mình có cả hệ thống tâm linh lớn, đình, chùa, miếu, nghè, nhà thờ họ, cồn cai… chúng ta phải dùng cái tên phong thuỷ để đến khi có lễ mà xướng…; và trong khai sinh, lý lịch dùng cái tên phải có ý nghĩa phong thuỷ để mong muốn trong cuộc sống được ấm no, may nắm … Với mong muốn như trên, Tuy tên địa danh Hạ Trạch đã có cách đây 70 năm, hiện nay không còn phù hợp, nên mong muốn người dân trong làng đồng lòng chọn lựa đặt cái tên làm tên địa danh sau khi sáp nhập từ thôn 7, 9 làm tên thôn mới, theo tôi đặt tên “XUÂN TRƯỜNG” .

Ý kiến về việc đặt tên địa danh thôn mới sau khi sáp nhập từ Thôn7 và Thôn 9, làng CAO LAO HẠ Chúng tôi đồng ý với ý kiến bình luận của Anh Nguyễn Chung Quý ở phần trên, tuy nhiên còn có một kiến nghị về việc đặt tên địa danh cho thôn sau khi sáp nhập từ Thôn 7, 9 như sau: Ý nghĩa của từ Hạ Trạch Trong hán nôm: Từ HẠ (chữ Hán: 下) có nghĩa phổ biến nhất là dưới (đối lập với thượng 上). Trạch (宅 - có bộ miên 宀 chỉ mái nhà): Có nghĩa là nhà ở, nơi cư trú (ví dụ: gia trạch, tư trạch). Chữ này còn mang nghĩa là mồ mả (âm trạch) hoặc đất đai. Đối với người miền Bắc phát âm đọc Trạch thành con Chạch. Trong tiếng Việt chuẩn, "con chạch" (chữ ch) mới đúng. Tuy nhiên, nhiều người miền Bắc thường bị lẫn lộn giữa âm "ch" và "tr" nên hay đọc/viết thành "con trạch". Chính vì lẽ đó nên bà con trong thôn 7 và thôn 9 hiện nay, sau sáp nhập chúng ta nên chọn cái Tên có ý nghĩa phong thuỷ như “THỌ XUÂN, ĐỨC THỌ, XUÂN TRƯỜNG” …. để phục vụ lợi lích của con em thôn 7, 9; làng cao lao ha. ở quê mình có cả hệ thống tâm linh lớn, đình, chùa, miếu, nghè, nhà thờ họ, cồn cai… chúng ta phải dùng cái tên phong thuỷ để đến khi có lễ mà xướng…; và trong khai sinh, lý lịch dùng cái tên phải có ý nghĩa phong thuỷ để mong muốn trong cuộc sống được ấm no, may nắm … Mong muốn như trên, Tuy tên địa danh Hạ Trạch đã có cách đây 70 năm, hiện nay không còn phù hợp, nên mong muốn người dân trong làng đồng lòng chọn lựa đặt cái tên làm tên địa danh sau khi sáp nhập từ thôn 7, 9 làm tên thôn mới, theo tôi đặt tên “XUÂN TRƯỜNG” .

Mới vừa rồi NCQ may mắn được gặp mặt, trao đổi với đ/c Chủ tịch UBND xã Bắc Trạch về việc sáp nhập thôn. NCQ rất tâm đắc với câu nói của đ/c Chủ tịch xã: "Đây là cơ hội cuối cùng để cân nhắc, lựa chọn đặt tên thôn, sau này khi cấp trên đã phê duyệt, thì dù muốn cũng không còn cơ hội để thay đổi nữa". Quay lại với những suy nghĩ của anh Tuan Le, trước hết tôi hoàn toàn đồng ý với anh Tuan Le ý nghĩa của từ Trường Lưu, vì vậy cần phải lưu giữ. Tuy nhiên để đặt tên Trường Lưu 1, Trường Lưu 2 chắc khó được đông đảo bà con đồng thuận. Hạ Trạch, tuy ý nghĩa không thể so sánh với Trường Lưu, nhưng cũng đã tồn tại 70 năm, đã ăn sâu vào tiềm thức của bao thế hệ, vì vậy việc đặt tên Hạ Trạch chấp nhận được. Về vị trí, theo lịch sử xã Hạ Trạch (cũ), HTX Trường Lưu được thành lập năm 1960, gồm địa bàn từ xóm 8 đến xóm 10 hiện nay. Năm 1963, 9 HTX nông nghiệp trên địa bàn Hạ Trạch được sáp nhập lại thành 3 HTX, đến năm 1967 - 1968 tiếp tục sáp nhập lại thành 2 HTX, mang tên Thống Nhất và Trường Lưu. Căn cứ vào nguồn gốc lịch sử, theo tôi đặt tên thôn Trường Lưu, gồm 3 thôn 5, 6, 8 gộp lại là hợp lý. Còn thôn 7 và thôn 9 hiện nay, sau sáp nhập lấy tên Hạ Trạch. Và để tránh trùng tên thôn với tên làng, thì các thôn 1, 2, 3, 4 hiện nay sau sáp nhập mang tên Cao Lao. Ý nghĩa của 2 từ Cao Lao thì chắc nhiều bà con đã biết, đặc biệt nó gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của quê hương. Khi nói đến Cao Lao là người ta nghĩ ngay đến vùng đất văn hiến, đất học, miền quê địa linh nhân kiệt. Nếu không không giữ được thì vô cùng đáng tiếc.

Vài suy nghĩ về việc tên địa danh: Cái tên Trường Lưu mới có sau này, giai đoạn HTX, Vậy ai đã đặt tên HTX Trường lưu: Như cụ nhà tôi kể ý nghĩa của cái tên địa danh Trường Lưu: Thời đó chủ nhiệm HTX nguyên là một Bác họ Lê Chiêu, bác đã tham vấn các cụ trong làng, con em làm việc ở xa, nhà văn nổi tiếng con em trong làng, đi hỏi ý kiến thầy…… để đặt tên cho HTX; Sau khi chọn được tên Trường Lưu, cụ và con em rất tự hào. Vậy, Ý nghĩa tên Trường Lưu là gì. Chữ "Trường" tượng trưng cho sự trường tồn, vĩnh cửu, lâu dài và kiên định, Trường cũng có nghĩa là núi, Núi cao đại diện cho sự thanh tịnh, nơi giao thoa giữa đất trời. Thần, Thánh, Phật: ngự trị trên núi là biểu tượng linh thiêng trong văn hóa phương Đông; Chữ "Lưu" (trong "lưu giữ", "lưu truyền") mang ý nghĩa lưu danh muôn thuở, giữ gìn những giá trị tốt đẹp, gắn liền với vùng đất lịch sử khoa bảng. Trường Lưu: Trường sơn Lưu thuỷ hạ trần, gắn liền với địa thế tự nhiên (bên núi, bên sông, sơn thủy hữu tình…, ở giữa là dân cư sinh sống) có nghĩa dòng nước chảy dài mang những giá trị tài lộc dồi dào, gửi gắm mong ước về một cuộc sống suôn sẻ và sự nghiệp bền vững của vùng đất địa linh nhân kiệt, gắn liền với lịch sử khoa bảng; Về việc đặt tên các thôn của làng Cao lao Hạ, Tuy làng cao lao hạ chúng ta nối tiếng gắn liền với lịch sử khoa bảng, nhưng chưa được như những địa danh vùng đất hai vua như: Thọ Xuân, Xuân Trường, Đức Thọ…; nhưng hiện nay người dân trong tỉnh Quảng Bình nói đến dân cao lao ai ai cũng biết, nhưng nói đến hạ trạch thì ít người ít biết. Vì vậy, việc đặt tên địa danh rất là quan trọng, khi trẻ mới sinh ra, làm giấy khai sinh đã liên quan đến tên địa danh, thanh niên lập gia đình, đăng ký kết hôn cũng liên quan đến địa danh, ông tra, bà lão cũng liên quan đến địa danh; Các cháu sinh viên đi học xa, bạn bè người miền Bắc, Nam nghe đến tên Hạ Trạch, họ không đọc chuẩn được. Cho nên theo tôi nên lấy tên như sau: 1. Thôn Cao Lao: gộp từ các thôn: Thôn 1, 2, 3 và 4. Cái tên của buổi đầu hình thành làng 2. Thôn Trường Lưu 1: được gộp từ các Thôn 5, 6 và 8 nơi lưu giữ truyền thống của làng. 3. Thôn Trường Lưu : được gộp từ các thôn 7 và 9 là cửa ngõ của làng; khi mọi người đặt chân đến làng trước mắt họ với cái tên địa danh Trường Lưu thân thương gắn liền với lịch sử nổi tiếng của làng. Còn về tên làng: đặt tên là: Cao Lao Hạ.

Cảm ơn a Lưu Đức Hải đã giới thiệu Khách sạn Hà Nội Quảng Bình. Đến với Vương quốc hạng động hay về tận hưởng Biển xanh, cát trắng nắng vàng, xin mời ghé khác sạn Hà Nội Quảng Bình.

Cám ơn các eng đã lưu lại những kỹ niệm của mình thời niên thiếu nhưng đã cho chúng tôi nhưng thế hệ đi sau biết thêm về vẽ đẹp tự nhiên của làng Caolaoha xưa.