18:33 ICT Thứ tư, 20/06/2018
Cao Lao, Hạ Trạch quê mình, Bốn bề phong cảnh hữu tình nước non

Giới thiệu Cao Lao Hạ»Cao Lao Hạ xưa

Giới thiệu lịch sử Làng Cao Lao Hạ - Hạ Trạch

Thứ bảy - 15/03/2014 06:38
Giới thiệu cuốn "Lịch sử Làng Cao Lao Hạ - Hạ Trạch thế kỷ XV-2010"

 

Toàn tập lịch sử làng Cao Lao Hạ tại đây

 

Làng Cao Lao Hạ ( thuộc xã Hạ Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình). Theo Ô Châu Cận Lục thì “Trước 1553 đã có tên làng Cao Lao Hạ.” ( Trang 33 Ô Châu Cận Lục ).  Đến thời Nguyễn Hoàng (1558 đến 1604) trấn thủ đất Thuận Hóa (1558) mới chia châu Bố Chính thành 2 châu là Nam Bố Chính và Bắc Bố Chính. Phía nam sông Gianh là Nam Bố Chính, phía bắc sông Gianh là Bắc Bố Chính. Năm 1605 Nguyễn Hoàng đổi Châu Bố Chính thành phủ Quảng Bình, Quảng Bình được mang tên từ đó     Với làng Cao Lao Hạ - Hạ Trạch, theo lịch sử Quảng Bình cũng như các truyền tụng dân gian thì làng hình thành ban đầu từ những người di cư lập ấp từ thời Lý. Nhưng theo gia phả của các họ tộc lâu đời nhất, có văn bản bút tích ghi chép, thì đến thời hậu Lê, đặc biệt sau khi vua Lê Thánh Tông (1470) xuống chiếu mộ dân vào lập ấp ở châu Bố Chính; thì Cao Lao Hạ - Hạ Trạch mới chính thức hình thành.

                                                                                                                                      

Hơn 5 thế kỷ đi qua,  các thế hệ ông cha nối tiếp nhau  bằng mồ hôi nước mắt, bằng sức lực và trí tuệ, bằng nghị lực và lòng dũng cảm, đã khai khẩn núi đồi, khe suối;  biến rừng sâu núi thẵm, biến đất cằn sỏi đá, biến nơi đầm lầy, cây cối hoang vu rậm rạp thành một làng quê trù phú, xây dựng làng như một bàn cờ, quy hoạch đường ngang lối dọc, tạo hình làng như một con thuyền rồng neo đậu bên  dòng sông Đại Linh Giang quanh năm rì rào sóng vỗ; lưng tựa vào dãy Lệ Đệ điệp trùng làm bình phong án ngự, có "Cửu khúc long khê" tưới mát cánh đồng tươi tốt 4 mùa, tạo nên một bức tranh thủy mặc một hình tượng đẹp của một làng quê nông thôn Việt Nam.                               

 

Nhờ khí thiêng sông núi nơi này mà sinh ra bao lớp người tuấn kiệt, làm rạng danh xứ sở và để lại tiếng thơm cho muôn đời con cháu mai sau. Mảnh đất địa linh đã sinh ra nhân kiệt phát triển cả đường Văn chương và đường võ nghiệp. Nơi làng quê nhỏ bé này ông cha xưa đã để lại một di sản, những nét đẹp có bề dày văn hóa, những phong tục tập quán tốt đẹp, những di tích lịch sử vật thể và phi vật thể của một làng cổ xa xưa...                                                                                                                                       

 

Có được một làng quê giàu đẹp, giàu truyền thống lịch sử văn hóa và cuộc sống ấm no hạnh phúc như hôm nay, là nhờ các vị tiền hiền khai khẩn, các thế hệ ông cha nối tiếp nhau, bằng mồ hôi nước mắt, bằng bàn tay khối óc, bằng sức mạnh đoàn kết và lòng dũng cảm, bằng máu xương mình để chiến đấu bảo vệ  từng tấc đất thiêng liêng, viết nên những trang sử hào hùng chói lọi.                                                                                                    

 

Để giáo dục truyền thống dựng làng và giữ nước của các thế hệ ông cha ngót hơn 500 qua, mà mỗi tấc đất ngọn cỏ, mỗi tên núi tên sông, mỗi địa danh lịch sử, mỗi con người nơi đây đều chói ngời những chiến công hiển hách. Để tri ân những người có công, đã hết lòng vì dân vì nước, thực hiện  Nghị quyết của Đại hội Đảng Bộ xã Hạ Trạch nhiệm kỳ 2000- 2005; quyết định viết  cuốn " Lịch sử làng Cao Lao Hạ - Hạ Trạch, từ  thế kỷ XV cho đến nay" .  Từ đó ban chỉ đạo, ban sưu tầm, ban biên soạn lịch sử Làng được thành lập và đi vào hoạt động. Sau 13 năm dày công sưu tầm và biên soạn,  qua các nhiệm kỳ từ năm 2000 đến 2013, với các  trưởng ban Lê Quang Châu, Lê Quang Tân bí thư Đảng bộ chủ tịch Hội đồng nhân dân. Cùng các chủ biên  Lê Đại Hưng,  đến Cảnh Giang Hội viên Hội VHNT, Hội Di sản Văn hóa Việt Nam tỉnh Quảng Bình đã tiếp nối và hoàn thành bản thảo: LỊCH SỬ LÀNG CAO LAO HẠ - HẠ TRẠCH Thế kỷ XV đến 2010.                                                                                                                                 

 

Mặc dù qua các phần, qua giai đoạn lịch sử, ban chỉ đạo đã tổ chức hàng chục lần hội thảo, đã in các bản thảo gửi cho các hội đồng hương Hạ Trạch khắp cả nước nghiên cứu góp ý, nhưng chắc chắn còn nhiều thiếu sót. Bởi hơn 550 năm đi qua, biết bao thăng trầm của lịch sử, sự khắc nghiệt của thời tiết mưa nắng bão lũ, sự bào mòn của thời gian, lại chiến tranh bom đạn liên miên, nên các  thông tin về lịch sử  làng bằng văn bản không đầy đủ, trí nhớ con người có hạn, trình độ chỉ đạo biên soạn và chủ biên có hạn nên có phần hạn chế.  Nhưng dù sao qua 3 nhiệm kỳ phấn đấu của Hội đồng nhân dân, các ban chỉ đạo đã bàn giao công việc, bàn giao tài liệu, các thành viên trong ban sưu tầm, biên soạn đã đem hết nhiệt tình, trách nhiệm, hết sức trung thành và khách quan, bảo đảm độ chính xác cao của các tư liệu đưa vào lịch sử. Để đến hôm nay cuốn Lịch sử "Làng Cao Lao Hạ - Hạ Trạch  thế kỷ XV- 2010" - NXB Thuận Hóa - Huế. Chính thức ra mắt bạn đọc.  Thường vụ Đảng ủy, Ban chỉ đạo, Ban biên soạn và Chủ biên rất mong đồng bào và bạn đọc trong và ngoài xã chân thành góp ý bổ sung đầy trách nhiệm, nhưng tư liệu còn thiếu hoặc chưa chính xác, để tập lịch sử Làng tái bản lần sau đầy đủ hơn                                                                         

 

Nhân dịp xuất bản tập sách này, thay mặt Ban chấp hành Đảng bộ, Hội đồng nhân dân  xã Hạ Trạch, trân trọng cám ơn sự chỉ đạo, hướng dẫn giúp đỡ của Ban tuyên giáo Huyện ủy, Nhà xuất bản Thuận Hóa, các đồng chí lão thành cách mạng, cán bộ chủ chốt qua các thời kỳ, cán bộ đảng viên, các thành viên trong ban biên soạn, cán bộ công nhân viên chức, cựu chiến binh, cựu TNXP, người cao tuổi, các tổ chức chính trị, xã hội... những người đã từng sống và chiến đấu trên quê hương Hạ Trạch Anh hùng, cùng con cháu dâu rễ đang học tập và công tác trên quê hương và trên mọi miền Tổ quốc,  bạn viết và bạn đọc trên Caolaoha.com  đã tạo điều kiện cho cuốn lịch sử của  Làng sớm ra mắt bạn đọc nhân dịp Mừng Đảng, mừng Xuân và lễ Thanh Minh rằm tháng 3 năm Giáp Ngọ - 2014.

 

 Xin trân trọng cám ơn và trân trọng giới thiệu cuốn " Lịch sử làng Cao Lao Hạ - Hạ Trạch thế kỷ XV - 2010" đến cùng bạn đọc.

 

                                                       Hạ Trạch, Ngày 22 tháng 12 năm 2013

                                                    TM/Ban thường vụ Đảng ủy, HĐND, UBND

                                                                       Chủ tịch HĐND

 

                                                                           Lê Quang Tân

Tác giả bài viết: Lê Quang Tân

Từ khóa: Xã Hạ Trạch
Con cháu làng Ca Lao Hạ- - 21/03/2014 11:06
Một công trình công phu, dày công của các nhà biên soạn, nhiều thế hệ. Là con cháu làng Cao Lao Hạ tôi rất tự hào với lịch sử của làng ta. Tuy nhiên tôi xin góp một vài ý kiến nhỏ:
- Là lịch sử độ chính xác phải là 100%. Những điều nào chưa thẩm định được thì phải ghi là " Đoán, hoặc có thể..." để sau này con cháu tiếp tục thẩm tra mà hiệu đính>
- Trích dẫn phải theo quy định của các nhà xuất bản, bao gồm: Tên tác giả, năm xuất bản,Tên tài liệu, trang...giống như những bài viết của anh Danh Lợi và anh Lưu Đức Hải đăng trên caolaoha.com. Là lịch sử, nếu không có tài liệu trong tay thì đừng trích dẫn, sẽ rất nguy hiểm nếu trích dẫn không đúng.
- Có nhiều đoạn lặp đi lặp lại cùng một nội dung.
- Trên caolaoha.com có nhiều tài liệu viết và trích dẫn từ :"Địa chí Làng Cao Lao Hạ"của bác Lê Văn Sơn rất có giá trị. Nhưng sao trong quyển sách lịch sử làng lần này không tham khảo, không thấy trích dẫn từ "công sức" của bác Sơn.
- Xã nên mời thêm các bác có kỹ năng viết lách hiệu đính, chỉnh sửa trước khi in. Không nên suy nghỉ cứ in tạm, cứ in rồi sửa cho được việc. Là Lịch sử thì phải chuẩn lắm.
Rất mong được các bực tiền bối và các nhà viết lịch sử làng ta lượng thứ nếu có điều nào nói không đúng.
Tôn kính.
Con cháu làng Ca Lao Hạ- - 21/03/2014 11:37
Ý kiến của bác "Con cháu làng Cao Lao Hạ " là rất đúng. Ngoài ra, tôi cũng thấy sách có nhiều người có học vĩ, kể cả tiến sĩ, cụ thể là "TS. NGUYỄN DUY TỜ" chịu trách nhiệm xuất bản, thế mà cách viết lũng cũng lắm. Cụ thể: không ai lại viết tiêu mục nhiều thế này:
LÀNG CAO LAO HẠ - HẠ TRẠCH QUÊ HƯƠNG - TRUYỀN THỐNG - CON NGƯỜI
KHÁI QUÁT LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN LÀNG CAO LAO HẠ - HẠ TRẠCH; ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN, ĐẤT ĐAI, KHÍ HẬU, TÀI NGUYÊN, CÁC CÔNG TRÌNH PHÚC LỢI, CÁC NGÀNH NGHỀ TRUYỀN THỐNG; CÁC CÔNG TRÌNH LỊCH SỬ VĂN HÓA - LỄ HỘI DÂN GIAN - PHONG TỤC, TẬP QUÁN
Xã nên cử anh Lợi, anh Hải, anh Trường lưu Cao Lao (bác Trung) cùng các anh đang giảng dạy ở các trường đại học, các bác công tác ở các viện nghiên cứu..về làng tham gia cùng.
quythai- - 21/03/2014 17:43
Không được đọc trực tiếp cuốn lịch sử của làng bằng bản thảo mà qua mạng nên không kỹ , không chi tiết mà chỉ loáng thoáng nên không thể góp ý cụ thể được.
Ở đây tui chỉ xin nêu 2 ý kiến như sau để ban biên soạn nghiên cứu thêm.
1-Tên cuốn lịch sử: LỊCH SỬ LÀNG CAO LAO HẠ- HẠ TRẠCH đã đúng và hay chưa.
Bởi lẽ: Khi viết lịch sử vào thời kỳ nào thì tên cuốn lịch sử đó chỉ nêutên HIỆU thời kỳ đó thôi.Ví dụ Nước Việt Nam từ khi lập quốc đến nay có rất nhiều tên hiệu như: VĂN LANG; ÂU LẠC; ĐẠI CỒ VIỆT... VIỆT NAM(1802) . Lịch sử biên soạn hiện nay là :LỊCH SỬ VIỆT NAM . Nội dung biên soạn chia ra các phần; các chương theo từng giai đoạn...Vì lẽ đó tui mong ban biên soạn xem lại TÊN CUỐN LỊCH SỬ. có thể là: LỊCH SỬ XÃ HẠ TRẠCH là đủ.
Thứ 2:Cách viết phải thống nhất : Đã dùng THẾ KỶ XV thì tiếp phải là thế kỷ XXI. ở đây ta nên thống nhất là dùng từ NĂM đến NĂM
Thứ 3: Về NGÀY LỄ HỘI LÀNG hàng năm.
Từ ngày làng ta khôi phục lại Đình Làng, Làng ta đã tổ chúc lại ngày lễ hội ( 16 tháng 6 âm lịch).
Tui đã hỏi rất nhiều bậc cao niên trong làng, nhiều bậc cao niên đi công tác và định cư các nơi về ý nghĩa ngày 16/6 âm lịch mà làng ta lấy ngày đó làm ngày lễ hội hàng năm thì không ai biết thông tin chi cả. Mà lại là ngày chính giữa năm- giữa mùa nắng nóng.
Vì vậy đề nghị lãnh đạo xã cung cấp thông tin để bà con hiểu về cội nguồn lễ hội và bổ sung vào lịch sử làng.Nếu thấy chưa đủ cơ sở khoa học thì nên tổ chức lấy ý kiến rộng rãi của bà con trên mọi miền để lấy ngày LỄ HỘI LÀNG vừa mang ý nghĩa tâm linh, vừa là ngày HỘI thật vui, phong phú, Hợp với lễ hội chung của cả dân tộc.
Ngày Lễ Hội cũng quy định thêm về năm lễ chính ( có thể là 2; 3...hay 5 năm một lần) và hàng năm là lễ hội thường. Các nơi hội làng đều như vậy cả.
Chỉ một vài ý kiến nhỏ , có chi chưa đúng các bác coi như là ý để tham khảo.
Chúc làng ta có cuốn lịch sử cả nội dung và hình thức xứng tầm với mảnh đất có chiều dài lịch sử vẻ vang .
Nguyễn Danh Lợi- - 22/03/2014 13:42
Tôi thấy cuốn lịch sử làng mà xã tổ chức biên tập, xuất bản là một công trình nghiên cứu rất công phu, tập hợp nhiều trí tuệ của những người tâm đắc, có trách nhiệm và hầu hết là“ ăn cơm nhà vác tù và...”. Đáng kính trọng. Đây là công trình quý cho chúng ta và con cháu mai sau. Tuy nhiên cũng cần hoàn thiện hơn vì lịch sử thì phải chuẩn, phải thật chứ không phải “như thật”.
Tiếp theo ý kiến của bạn “Con cháu làng Cao Lao Hạ” và bác Quý, tôi xin bổ sung mấy ý:
- Tất cả tài liệu dẫn chứng cần phải chính xác và ghi chú theo tác giả, năm xuất bản, tên tác phẩm, tài liệu, trang đề cập... Ở đây có quá nhiều chỗ trích dẫn mà không ghi chú hoặc ghi chú không đầy đủ. Ví dụ:.” Theo thư tịch cũ, thuở vua Hùng lập Quốc, đất Quảng Bình, trong đó có Cao Lao Hạ - Hạ Trạch, thuộc bộ Việt Thường, một trong 15 Bộ của nước Văn Lang”. Rõ ràng ở đây không biết lấy từ đâu?...
- Tên làng xã như anh Quý đã nói. Đã là Làng Cao Lao Hạ thì không dùng Hạ Trạch và ngược lại, hoặc ghi chú tên Làng Cao Lao Hạ được gọi từ năm...và từ năm...được đặt tên là Xã Hạ Trạch. Trong sách nhiều chỗ viết :” làng Cao Lao Hạ thuộc xã Hạ Trạch” là sai. Hay “Làng Cao Lao Hạ-Hạ Trạch” cũng là sai. Ngay tên sách cũng đã sai nhiều, anh Quý đã có ý kiến. Thực tế tên sách: LỊCH SỬ LÀNG CAO LAO HẠ - HẠ TRẠCH Thế kỹ XV-2010 theo tôi cũng là sai.
- Tên các phần của sách đúng là viết quá dài, ví dụ :
PHẦN THỨ NHẤT LÀNG CAO LAO HẠ - HẠ TRẠCH QUÊ HƯƠNG - TRUYỀN THỐNG - CON NGƯỜI- KHÁI QUÁT LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN LÀNG CAO LAO HẠ - HẠ TRẠCH; ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN, ĐẤT ĐAI, KHÍ HẬU, TÀI NGUYÊN, CÁC CÔNG TRÌNH PHÚC LỢI, CÁC NGÀNH NGHỀ TRUYỀN THỐNG; CÁC CÔNG TRÌNH LỊCH SỬ VĂN HÓA - LỄ HỘI DÂN GIAN - PHONG TỤC, TẬP QUÁN .
Theo tôi chỉ cần ghi : “Lịch sử hình thành và phát triển xã Hạ Trạch: là đủ. Tại sao không dùng Làng Cao Lao Hạ, vì ta đang viết tạo thời điểm hiện nay.
- Trong phần III. CÁC CÔNG TRÌNH LỊCH SỬ VĂN HÓA – LỄ HỘI DÂN GIAN, PHONG TỤC,TẬP QUÁN, theo tôi chỉ nên ghi là : “Di sản văn hóa, phong tục, tập quán, lễ hội”. Phần di sản văn hóa nên có các mục riêng cho các công trình và nói rõ lịch sử hình thành, giá trị...đặc biệt như:
+ Thành Lồi. Đây là di sản văn hóa đặc biệt đã được xếp hạng...
+ Đồng phố. Đây là vùng đất đã từng có phố xá, trên bến dưới thuyền theo kiểu Phố Hiến, Hội an mà có lần tôi đã viết trên caolaoha.com. Ít nơi có được.
+ Theo tôi nên thêm Đàn Cồn Cui. Tôi cũng đã có bài “ Đầu năm Nhâm Thìn nói về văn hóa tâm linh làng Cao Lao Hạ” trên caolaoha.com. Theo suy diễn của tôi và nhiều người thì đây không chỉ dừng lại cúng cô hồn như tài liệu lịch sử mà xã đang xuất bản. Mà cần phải điều tra làm rõ thêm có phải là Đàn Xã tắc. Thực tế trong tài liệu đang xây dựng làng ta có cúng Xạ Tắc mà không nói cúng ở đâu. Đàn Xã Tắc là nơi được lập để tế Xã thần (Thần Đất, 社) và Tắc thần (tức Thần Nông, 稷) - hai vị thần của nền văn minh lúa nước.Theo Đào Duy Anh, Dân cần có đất ở nên lập nền xã để tế thần hậu thổ, dân cần có lúa ăn, nên lập nền tắc để tế thần nông. Mất nước thì mất xã tắc, nên xã tắc cũng có nghĩa là quốc gia...”. Xem thêm trong bài tôi đã viết và trích dẫn. Nếu chỉ dừng lại “ Cúng Cô Hồn” thì ý nghĩa chưa lớn lắm, thẩm chí là chưa đúng với ý nghĩa sâu xa mà các Thủy Tổ làng lập ra.
+ Đình Làng. Ngoài phần giới thiệu thì cần nên viết đầy đủ bài văn tế Đình Trung vì đây là một công trình văn hóa quá hay, có giá trị đặc biệt, có nhiều thông tin mà các Cụ ta để lại, cần được nâng niu như một báu vật đặc biệt quý và thiêng liêng.
+ Hệ thống Chùa, Đền, miếu ,Mạ...
+ Hệ thống nhà thờ Họ
+ Nên thêm Ba Trại. Đây là một địa danh rất nổi tiếng trong chống Pháp và chống Mỹ của làng ta.
...
Không nên sát nhập lại như: 2. Công trình Hói Hạ - Thành Cổ. Theo tôi Hói Hạ và Cửu Khúc Long Khê không phải là di sản văn hóa.
- Nên thêm phần DAN NHÂN VĂN HÓA. Làng ta có rất nhiều danh nhân văn hóa, quân sự là những người đỗ đạt cao, giữ nhiều chức vụ từ Huyện, tỉnh và cả trung ương; các tứng lĩnh tài giỏi trong quân đội và lự LVT trong thế kỹ XIX- XX và cả hiện nay mà chúng ta biết qua nhiều tài liệu.
- Không nên đưa các bài báo vào trong cuốn lịch sử làng, không nên đưa những phần như: 1; Phấn khởi trước những thành tựu của nhiệm kỳ 2000-2005, nhân dân Hạ Trạch chào mừng Đại hội đại biểu lần thứ XXI, nhiệm kỳ 2005-2010. Phần nghị quyết Đảng bộ qua các thời kỳ cũng nên tóm tắt gọn hơn.
- Nên thêm phần mục lục. Phần tài liệu tham khảo nên ghi lần lượt theo vần a,b,c (tên tác giả). Thực tế trong tài liệu tham khảo có ghi rất nhiều tài liệu nhưng có tài liệu tôi tìm mãi không thấy đề cập trong nội dung của sách.
Trên đây là một số ý kiến góp ý nhỏ, nếu có chỗ nào tôi nói không phải, không hợp xin được lượng thứ.
Trân trọng.
Nguyễn Danh Lợi- - 22/03/2014 13:56
Xin đính chính comment trên : - Nên thêm phần DANH NHÂN VĂN HOÁ chứ không phải DAN NHÂN VĂN HOÁ. Thành thật xin lỗi.
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image