Từ thời mới tập tễnh làm Thơ: Cảnh Giang đã có bài: “Thương nhớ một dòng sông”, bài thơ đã được nhạc sỹ Trương Tình Báo phổ nhạc; đến tháng 12/2014 Cảnh Giang hoàn thành Trường ca: “Sóng Linh Giang” với các chương: Hồn của núi sông; Nam Gianh lũy thép; Cửa Gianh cuộn sóng; Tiếng hát dòng sông; Tự tình với sông quê…”. Bản trường ca này đã được UBND tỉnh Quảng Bình trao giải Văn học Nghệ thuật Lưu Trọng Lư giai đoạn 2010 -2015.
Trong phần mở đầu của Trường ca “Sóng Linh Giang” Cảnh Giang ghi: “Kính dâng quê hương và cha mẹ”, bởi gia đình Cảnh Giang ở cuối nguồn sông Gianh, nơi mà một thời Cha Cảnh Giang làm nghề chèo đò dọc chở khách đi buôn bán các chợ trong huyện Quảng Trach. Còn Mẹ Cảnh Giang một gánh 5 đứa con (có một chị là con nuôi, khi anh đầu sinh ra đã chết vào năm đói 1945) tần tảo chạy chợ theo đò ngược sông Gianh lên chợ Ba Đồn, chợ Trường (Quảng Hòa) chợ Mới (Quảng Minh), chợ La Hà, chợ Sãi…
Tuổi thơ Cảnh Giang với lũ bạn trong quê, vẫy vùng trên sông bơi lội, đêm đốt đuốc mò Cua về chén… Bao kỷ niệm gắn bó với sông quê, nhà gần bờ sông nên có lẽ là nơi “Chôn nhau, cắt rốn của Cảnh Giang…”
Đến Trường ca thứ 2: “Khúc hát từ lòng sông” viết về trận đánh bi hùng của 5 con tàu tuần tiểu nhỏ nhoi, với lũ hiếu chiến Huê kỳ mạnh giàu, vũ khí tối tân, hiện đại… Trường ca này gồm 5 chương, trong đó Chương 1 có tên là “Sông Gianh Huyền thoại” và Chương là “Sông Gianh còn vọng mãi chiến công”. Trong phóng sự của Đài Phát thanh truyền hình Quảng Bình tháng 5/2025 Phát thanh viên đã đọc trong lời bình: “Cảnh Giang cũng có nghĩa là Cảng Gianh tên của một thầy giáo có tên khai sinh là Nguyễn Tiến Chung, nhưng trong sự nghiệp thơ ca và báo chí ông lấy bút danh là Cảnh Giang; riêng cái tên thôi cũng đủ để hiểu Cảnh Giang yêu con sông đến mức độ nào…”
Cách đây hơn 40 năm, nhà thơ Việt Trác ở Đồng Hới ra thăm Cảnh Giang, đợi mãi không gặp, anh đành tốc ký mấy vần thơ: Treo ở cửa nhà Cảnh Giamg: “Cảnh Giang ơi! Cảnh đời/Thanh Khê chiều tìm lại/Biết nói gì cho nhau/Bạn bè trong xa ngái…Tôi tìm về, tìm về/Kỷ niệm xưa đau buốt/Cảnh Giang ơi! Không gặp/tôi tìm về Cảng Gianh…”
Nhân ngày 28/4/1965 tròn 60 năm trận đánh lịch sử trên sông Gianh, Cảnh Giang bỏ tiền giải thưởng của Quân chủng Hải quân về tập Trường ca: “Khúc hát từ long sông” mời Đài Phát thanh Truyền hình Quảng Bình về quay phim 3 ngày từ lèn Lệ Sơn về Phù hóa, Cảnh Hóa, Quảng Tiên, Đoàn 313 Hải quân và Cảng Gianh và tự làm chiếc tàu Hải quân bằng Xốp mua 38 ngọn nến, 38 bông hoa Hồng tổ chức Thả đèn hoa đăng, đốt nến tri ân 5 con tàu T165, T126, T163, T173 và T161 cùng 37 liệt sĩ Hải quân và 1 liệt sĩ Ngư trường sông Gianh (anh Nguyễn Bường, công nhân Cảng Gianh, khi Tầu T 161 bị thương nặng, hàng chục chiếc máy bay vây lấy con tàu bắn phá dữ dội. Chiến sỹ pháo 12li7 trên tàu hy sinh, anh đã nhảy lên tàu tiếp tục nhả đạn vào Máy bay Mỹ. Một loạt đạn 20 li trên máy bay găm vào ngực anh, Anh đã anh dũng hy sinh). Sự kiện đó cho đến bây giờ không ai nhắc nhở và cũng không ai biết quê anh ở đâu? và hiện nằm ở nghĩa trang nào không ai hay?
Cảnh Giang là người viết lịch sử quê hương, viết 2 trường ca về Sông Gianh, nhưng đơn vị Cảng Gianh và Ngư trường sông Gianh đã giải thể chẳng biết ai mà hỏi…
Khi Cảnh Giang viết 1000 bài thơ Tình Sonnét, bài thơ nào, dưới bài đều ghi: Cửa Gianh ngày… Sông quê ngày… Bến quê, ngày ... Và hầu như Bài thơ nào của 1000 bài thơ tình Sonnét, cũng đều có dáng dấp dòng sông Gianh và cửa Gianh, nơi Cảnh Giang đêm đêm bên dòng sông quê tình tự…
Một đời gắn bó với sông quê, đi đâu cũng nhớ về sông quê, nơi ngập tràn biết bao kỷ niệm…
Và hôm nay ôn lại 60 năm trước, đêm 11/7 năm Bính Ngọ 1966, bên bến phà Nam Gianh Gianh, chi ruột Cảnh Giang người đã tự nguyện bỏ học lớp 4 cấp 1, ở nhà chạy chợ cùng mẹ nuôi các em ăn học. Bài thơ “Thư Chị” đã viết cách đây hơn 40 năm bây giờ được khóc trong đêm 18/4/2026 (Năm Bính Ngọ) trong chương trình với Bản hung ca trên sông”. Bài thơ xúc động lòng người, hàng trăm người ngồi xem Truyền hình trực tiếp trong cả nước đều cùng Cảnh Giang khóc Chị sau một vòng đời 60 năm...
Hình ảnh em ngồi bên ngôi mộ chị cùng bó hoa Trắng và Di ảnh được Phóng viên Đài VTV từ Thủ đô đưa dòng chữ: LIỆT SĨ NGUYỄN THỊ MINH HOA hy sinh ngày 26/8/1966, lên sóng truyền hình quốc gia. Cái chết của chị vì dân vì nước vì những quả tên lửa SAM - 2, vượt sông trong chiến dịch K4 cũng toại nguyện và ấm Hương hồn Chị.
Một đời làm thơ của Cảnh Giang, Báo chí và trên mạng đã gọi em là “Nhà thơ của Thanh niên xung phong, ” Hay như Báo Quân khu 4 hôm 20/4/2026, có bài: “Cảng Giang người xây dựng tượng đài liệt sỹ bằng thơ”… Và được đọc những lời thơ gan ruột, tình thương chị dạt dào như sóng Linh Giang trên Đài Truyền hình cả nước, lấy đi nước mắt của những người giàu cảm xúc chia sẻ, Cảm thụ Văn học quá tuyệt vời,, mới có những giot nước mắt nóng bỏng yêu thương đối với người con gái, hy sinh hạnh phúc mình cho Hạnh phúc mọi người và Hạnh phúc đất nước:
“…19 tuổi chị nhận lời hò hẹn/vĩnh viễn chị ơi, nằm lại với con đường…”
Trân trọng cám ơn khán giả truyền hình cả nước, Cám ơn anh chị em, các cháu VTV đã dày công xây dựng chương trình”
CÁM ƠN DÒNG SÔNG QUÊ - DÒNG SÔNG CỦA TUỔI THƠ: DÒNG SÔNG NẶNG NGHĨA ÂN TÌNH
CUỐI CUỘC ĐỜI DÒNG SÔNG TÌM ĐẾN CẢNH GIANG NHƯ MỘT LỜI TRI ÂN: “BẢN HÙNG CA TRÊN SÔNG” CỦA VTV
